Já, takk. Takk fyrir að bjóða mér að tala við þig og hafa samband við Ós Pressuna. Ég heiti Anna Valdís Kro, og ég er ein af stofnendum Ós Pressunnar. Ós Pressan er óhagnadrifin félagasamtök, stofnuð árið 2015. Já, og við höfum bara verið að gera ýmislegt síðan þá.
Yes, thank you. Thank you for inviting me to talk to you and to contact Ós Pressan. My name is Anna Valdís Kro, and I am one of the founders of Ós Pressan. Ós Pressan is a non-profit organization, founded in 2015. Yes, and we have just been doing a lot of things since then.
Hvernig byrjaði sagan um Ós Pressan? Hvernig heldur þú að Ós Pressan hafi breyst frá árinu 2015?How did the story of Ós Pressan begin? How do you think the organization has evolved since 2015?
Já, hérna, Ós Pressan verður til eiginlega í tengslum við skapandi skrif, ritsmiðju sem Bókmenntaborgin og Borgarbókasafnið buðu upp á 2015 og Angela Snæfellsdóttir Rawlings kenndi og skipulagði. Þetta var alveg fimm mánaða námskeið þar sem við hittumst. Ég held að við höfum verið 14–15 konur sem hittumst annars vegar á Borgarbókasafninu hérna niðri í Grófinni, og svo vorum við líka að vinna í gegnum netið.
Svo þegar það kom að lokum námskeiðsins, þá vorum við að velta fyrir okkur hvað við vildum gera, hvort við vildum gera eitthvað saman. Við vorum alveg nokkrar sem höfðum reynslu af því að hafa sent inn efni, sögur eða ljóð, einhvers konar handrit, til útgáfufélaga á Íslandi og ekki fengið samþykkt. Og við fundum að það var svona, já, við veltum því fyrir okkur: er það vegna þess að við erum ekki með þessi hefðbundnu íslensku eftirnöfn, son eða dóttir? Er það sem gerir þetta? Eða er þetta bara þannig að, hérna, ég er að tala um þarna árið 2015, þú veist, er svona mikil stýring á því hvað er gefið út og hvað ekki? Og hver stjórnar því?
Við vorum sem sagt níu konur sem ákváðum að stofna Ós Pressuna, og ég man að við undirrituðum fyrstu fundargerðina okkar strax eftir viðburð sem við vorum með á Menningarnótt. Þannig að Menningarnótt er alltaf svona pínu, líður eins og afmælisdagur Ós Pressunnar þannig séð.
Og líka kannski bara: af hverju heitum við Ós Pressan? Orðið „ós“ þýðir á ensku *estuary*, þannig að það eru þessar ár sem koma saman í eina, eða á sem fer út og verður margar. Okkur fannst þetta svo fullkomið. Það var starfsmaður hjá Bókmenntaborginni sem kom með þessa hugmynd með „ós“, og okkur fannst þetta svo fullkomin hugmynd, af því að við erum þannig.
Þannig er Ós Pressan mjög mikið þannig að við erum bara alls konar fólk sem kemur saman, erum að vinna saman kannski ákveðinn tíma eða lengi, svo fara sumir í önnur verkefni og nýtt fólk kemur inn. Þannig að „ós“ er rosalega táknrænt fyrir starfsemina okkar.
Yes, here, Ós Pressan was actually created in connection with creative writing, a workshop that the UNESCO City of Literature and the City Library offered in 2015 and was taught and organized by Angela Snæfellsdóttir Rawlings. It was a five-month course where we met. I think there were 14–15 of us women who met on the one hand at the City Library down here in Grófinn, and then we were also working online.
So when it came to the end of the course, we were wondering what we wanted to do, whether we wanted to do something together. There were quite a few of us who had experience of having submitted material, stories or poems, some kind of manuscript, to publishing companies in Iceland and not getting accepted. And we found that it was like this, yes, we wondered: is it because we don’t have these traditional Icelandic surnames, son or daughter? Is that what makes this happen? Or is it just that, here, I’m talking about 2015, you know, there’s so much control over what gets published and what doesn’t? And who controls it?
We were like nine women who decided to found Ós Press, and I remember we signed our first minutes right after an event we had at Menningarnótt. So, Menningarnótt is always just a littlel, it feels like Ós Press’s birthday in that way.
And also maybe just: why are we called Ós Press? The word “ós” in English means *estuary*, so it’s these rivers that come together into one, or a river that goes out and becomes many. We thought it was so perfect. It was an employee at Bókmenntaborginn who came up with this idea with “ós”, and we thought it was such a perfect idea, because that’s who we are.
So Ós Pressan is very much like that, so we’re just all kinds of people who come together, are working together maybe for a certain time or a long time, then some go on to other projects and new people come in. So “ós” is very symbolic of our activities.
Hvernig hjálpar Ós Pressan bókmenntalífinu á Íslandi? Hvernig styður Ós Pressan sköpun og gott samfélag í hópnum?
How do you think Ós Pressan contributes to the literary scene in Iceland? How do you think Ós Pressan fosters creativity and community?
Já, við sem sagt, fyrsta útgáfan okkar og það sem við höfum verið að gefa út núna, reyndar óreglulega, er fjöltyngt bókmenntatímarit, Multilingual Literary Journal. Og það var í rauninni í fyrsta skipti sem eitthvað rit kom út hérna á Íslandi sem er ekki bara á ensku eða ekki bara á íslensku.
Og við ákváðum það strax, af því að við vorum búin að upplifa, eins og við túlkuðum það og fundum fyrir því, að það væri mikil stýring á því hvað er gefið út á Íslandi. Á þeim tíma ákváðum við strax að við ætluðum ekki að gera kröfu um hvaða tungumáli þú skrifar á, og við ætluðum ekki að gera kröfu um að það fylgi þýðing með. Við ákváðum þetta bara strax í byrjun, og við erum ennþá mjög ánægð með þá ákvörðun, af því að það skiptir máli, bæði fyrir persónuna sjálfa að geta tjáð sig á eigin tungumáli, en svo er líka rosalega skemmtilegt að fá texta sem fólk er að skrifa á sínu fyrsta, öðru eða jafnvel þriðja máli.
Og hérna, þannig að við erum núna að vinna að sjöunda tölublaðinu af þessu tímariti. Þannig að það er alveg klárt að þetta hefur haft áhrif á bókmenntasamfélagið á Íslandi. Og bara núna á þessum tíu árum, bara í dag, er miklu meiri fjölbreytni í útgáfu, það eru fjölbreyttari viðburðir, já, og meiri svona, já, fjölbreytileiki í því hverjir taka þátt í viðburðum.
Og eins og núna, nú erum við einmitt fyrir jólin, rosalega sterk hefð fyrir að gefa út bækur, og við köllum þetta jólabókaflóðið. Það er bara flóð af bókum sem kemur út á þessum tíma, og það er mjög skemmtilegt að sjá fjölbreytnina í fólkinu sem er að lesa upp, og höfundum að taka viðtöl við aðra höfunda, og svona, já.
Our first publication—and the project we continue to publish, albeit irregularly—is a multilingual literary journal. It was the first publication in Iceland that was neither exclusively in Icelandic nor exclusively in English.
From the outset, we made a deliberate decision not to impose language requirements on contributors, nor to require accompanying translations. This choice grew out of our experience of how tightly controlled literary publication in Iceland felt at the time. We remain very satisfied with this decision. It allows writers to express themselves in their own language, and it has also brought us texts written in first, second, and even third languages—an aspect of the journal we find especially valuable.
We are currently working on the seventh issue of the journal. Over the past ten years, it has become clear that this approach has had an impact on Iceland’s literary community. Today, there is greater diversity in publishing, more varied literary events, and broader participation across the field.
This is particularly visible in the period leading up to Christmas, when Iceland’s strong tradition of book publishing culminates in what is often called the “Christmas book flood.” At this time of year, a large number of new books are released, and it is both striking and encouraging to see the diversity of voices represented—among those reading, writing, and engaging in conversation with one another.
Hvaða vonir hefur þú fyrir framtíð Ós Pressunnar?
What are your hopes for the future of Ós Pressan?
Ég vona bara að hún verði áfram. Ég vona það í fyrsta lagi, og ég vona að það haldi áfram að vera þessi ofboðslega góða samsetning af fólki sem kemur inn í Ós. Við vinnum ótrúlega vel saman, og það er einhvern veginn, sko, já, í þessum Ós-hóp.
En svo til dæmis þegar ég fékk áhuga á því að gera verkefni í tengslum við íslenskt táknmál, og ég var svona eitthvað: á ég að gera það, get ég það, þú veist, kann ég þetta? Og hérna talaði við hópinn, bara Facebook-póst í Facebook-hópnum okkar: „Ég er með þessa hugmynd, hvað finnst ykkur?“ Og þá voru allir bara: „Já, gerðu þetta, þú getur þetta alveg, við erum með þér í þessu.“ Þessi stuðningur frá hópnum, ef ég hef áhuga á einhverju ákveðnu, þá fæ ég stuðning. Og svo eru aðrir sem hafa annars konar áhuga, og þá styð ég þá.
Þannig að mér finnst þetta ofboðslega dýrmætt. En þú veist, annars bara, ég veit ekki, þetta eru bara spennandi tímar fram undan. Og ég held bara, já, bara einmitt, þú veist, að þetta verði áfram, og að nýtt fólk komi inn með nýjar hugmyndir, eins og hefur verið. Það er það, er það ekki?
I just hope it stays on. I hope so, first of all, and I hope that it continues to be this incredibly good combination of people who come into Ós. We work incredibly well together, and it’s somehow, well, yes, in this Ós group.
But then, for example, when I got interested in doing a project related to Icelandic Sign Language, and I was like: should I do it, can I do it, you know, do I know this? And here I spoke to the group, just a Facebook post in our Facebook group: “I have this idea, what do you think?” And then everyone was just: “Yes, do this, you can do this, we’re with you in this.” This support from the group, if I’m interested in something specific, I get support. And then there are others who have other kinds of interests, and then I support them.
So I find this incredibly valuable. But you know, otherwise, I don’t know, these are just exciting times ahead. And I just think, yeah, just exactly, you know, that this will continue, and that new people will come in with new ideas, as has been the case. That’s it, isn’t it?
Ertu með einhverjar vel heppnaðar sögur frá Ós Pressunni eða verkefni/viðburði sem þér finnst hafa tekist sérstaklega vel?
Do you have any success stories from Ós Pressan, or a project/event that you feel has been especially successful?
Bara í fyrsta lagi þetta tímarit. Ég man ennþá tilfinninguna þegar við lásum allt sem kom inn til þess að vega og meta hvað við gætum birt og svona. Og ég man bara ennþá tilfinninguna þegar ég var að lesa allan þann fjölda af sögum og ljóðum, á allskonar tungumálum, og ég hugsaði bara: vá, fólkið er að treysta mér til að lesa það sem þau voru að skrifa. Þú veist, ég var svona bara auðmjúk gagnvart því, bara mikill heiður að fá að lesa texta annarra.
Og líka að heyra, sko, þegar einhver fær textann sinn birtan á sínu tungumáli í tímaritinu og segir: „Vá, ég hefði aldrei ímyndað mér að texti eftir mig yrði birtur á mínu tungumáli á Íslandi.“ Það er ofboðslega dýrmætt að fá að vera einhvern veginn hluti af svona persónulegum, ég veit ekki, sigrum eða svona *milestones* í tjáningu fólks.
Mig langa líka hérna, af því að ég nefndi þetta með íslenskt táknmál, að við, sem sagt, ég og vinkona mín, unnum saman að verkefni með Borgarbókasafninu og Bókmenntaborginni, þar sem við buðum upp á skapandi smiðjur fyrir döff fólk hérna á Íslandi til þess að búa til það sem heitir sjónrænar smásögur (visual vernacular) eða VV sögur. Við vorum búin að halda þrjú námskeið, og þá ákváðum við að okkur langaði að halda viðburð 17. júní, af því að líka einhvern veginn er ekkert svo mikið í boði fyrir döffsamfélagið þann dag. Þannig að við vildum gera þetta.
Við vorum með viðburð í Húsi máls og menningar á Laugavegi, og þar sýndum við upptökur af þessum sögum sem voru búnar til. Allir voru velkomnir að koma, sitja og horfa og halda svo út í daginn. Þá komu tveir menn sem höfðu fengið styrk til þess að gera skapandi verkefni. Annar þeirra kunni franskt táknmál og var frá Frakkland, og hinn var tónskáld frá Danmörku. Þeir voru þarna, horfðu á sögurnar, fengu hugmynd og fóru að hugsa hvernig væri hægt að búa til tónlist við VV sögur?
Þá varð til eitthvað sem heitir *Art Across*, sem er hópur þeirra tveggja, og svo kór, á endanum varð þetta 16 manna kór. Þeir héldu tónleika og fóru til Færeyja, Noregs og Danmerkur. Þar voru sýndar tvær af þessum sögum sem við sýndum á þessum viðburði á Laugaveginum. Og það var ótrúlega, þú veist, mér fannst það alveg magnað. En sko, fyrir þær sem sömdu sögurnar sem voru valdar inn í þetta verkefni, þá hefði þetta aldrei gerst ef boltinn hefði ekki einhvern veginn farið að rúlla hjá okkur. Þannig að það var alveg magnað að sjá það.
Just first of all, this magazine. I still remember the feeling when we read everything that came in to weigh up what we could publish and so on. And I just remember the feeling when I was reading all that number of stories and poems, in all kinds of languages, and I just thought: wow, people are trusting me to read what they were writing. You know, I was just kind of humbled by it, just a great honor to get to read other people’s texts.
And also to hear, you know, when someone gets their text published in their language in the magazine and says: “Wow, I never would have imagined that a text by me would be published in my language in Iceland.” It’s incredibly valuable to be able to somehow be part of such personal, I don’t know, victories or such *milestones* in people’s expression.
I also want here, because I mentioned this with Icelandic sign language, that we, as I said, my friend and I, worked together on a project with the City Library and the City of Literature, where we offered creative workshops for deaf people here in Iceland to create what are called visual vernacular or VV sögur. We had already held three courses, and then we decided that we wanted to hold an event on June 17, because somehow there is not that much available for the deaf community on that day. So we wanted to do this.
We had an event at the House of Arts and Culture on Laugavegur, and there we showed recordings of these stories that were created. Everyone was welcome to come, sit and watch and then continue with their day. Then two people came who had received a grant to do a creative project. One of them knew French sign language and was from France, and the other was a composer from Denmark. They were there, they watched the stories, they got an idea and they started thinking about how to make music with VV stories?
Then something called *Art Across* was created, which is a group of the two of them, and then a choir, at the end it was a choir of 16 people. They gave concerts and went to the Faroe Islands, Norway and Denmark. They showed two of these stories that we showed at this event on Laugavegur. And it was amazing, you know, I thought it was really amazing. But, for the people who created the stories that were selected for this project, this would never have happened if the ball hadn’t somehow started rolling with us. So it was really amazing to see that.