Við erum svo heppin að fá tvo frábæra gesti. Jenna og Haukur vinna saman á Nordic Faulkner Network.
Fyrst á svið er Jenna Grace Sciuto, prófessor í bókmenntum við Massachusetts College of Liberal Arts í North Adams. Hún rannsakar og kennir bókmenntir frá Íslandi og suðurhluta Bandaríkjanna og hefur mikinn áhuga á því hvernig menning og tungumál fléttast saman í bókmenntum.
Haukur Ingvarsson, rithöfundur og ljóðskáld – sannur tungumálalistamaður – er einnig með okkur. Hann hefur gefið út fjölda bóka, þar á meðal verðlaunaða bókina Men Who Love Men, og er þekktur fyrir bæði ljóðlist og skrif sem fjalla um samfélag, kyn og menningu á einstakan hátt.
Í dag verður Jenna einnig meðkynnir þáttarins með mér.
IAC: Jenna segir mér að þú sért skáld, rithöfundur, fræðimaður og prófessor. Einhver önnur áhugamál í ritlist sem þú vilt deila með okkur? So Jenna tells me that you are a poet, novelist, scholar, and professor. Any other central writing interests that you’d like to share?
Já, takk fyrir að bjóða mér. Það er mjög gaman að hitta ykkur bæði, og það er líka gaman fyrir mig, af því að ég er svo vanur því að vera að tala við Jenu á brotnu enskunni minni og biðja hann um að hjálpa mér og leiðrétta mig og svoleiðis. Þannig að það er mjög gaman að vera núna svona að setjast hinum megin við borðið og vera sá sem þið eruð svona in control, og hérna, þá með fulla stjórn á sinni endanlegu máli.
Ég hef bara haft mjög gaman af bókmenntum og sögum frá því að ég var pínulítill. Ég var mjög heppinn, af því að pabbi minn las mjög mikið fyrir mig, og hann átti stórt bókasafn — mikið af kúreka sögum og drengja bókum, svona ævintýri alls konar. Hann átti líka Andra Önd, Donald Duck, sem var þá aðallega á dönsku, og afi minn vildi að pabbi myndi passa upp á þessi blöð, þannig að þau voru öll bundin inn. Þau voru bundin inn eins og þetta væri Shakespeare eða eitthvað þannig. Það eru til svona Andra Önd-bækur sem eru svartar á kilinum, og svo stendur Anders And og svo bara volume 1, 2, 3, 4, 5.
Pabbi átti líka Illustrated Classics, sem voru gefnar út á íslensku — Homer, Shakespeare, og líka sögur af William Tell, Daniel Boone og Kit Carson og alls konar, sem eru örugglega ekki mjög politically correct í dag. En ég elskaði þessar sögur. Þetta hét Illustrated Classics, og ég gat setið alveg heilu dagana og skoðað þessar teiknimyndasögur. Ég elskaði að skoða bæði myndirnar og svo seinna, þegar ég varð stærri, að lesa sögurnar sjálfur.
Ég var líka heppinn að því að þegar mamma mín og pabbi fóru út að vinna, og áður en ég byrjaði á leikskóla, svona kindergarten, þá kom gömul kona sem hét Sigurbjörg og passaði mig. Hún hafði verið barnaskólakennari og kunni endalaust af þjóðsögum, ævintýrum og ljóðum. Ég man bara eftir mér sem lítilli manneskju að vera að leika mér á gólfinu á meðan hún sagði mér endalaust sögur eða las fyrir mig ævintýri og barnabækur — Astrid Lindgren og alls konar.
Þannig að, þú veist, ef ég á að segja eitthvað um hvernig áhugi minn á ritlist kviknaði, og hvernig áhugi minn á bókmenntum kviknaði, þá vaknaði hann bara dálítið í uppeldinu. Og það er kannski líka það sama sem maður vill ekki gleyma — að fólk sé duglegt að lesa fyrir bæði sín eigin börn en líka börn annarra. Að maður sýni börnum vina sinna og börnum systkina sinna áhuga, segi þeim sögur og reyni að virkja ímyndunaraflið.
Oh, thanks for inviting me. It’s really nice to meet you both, and it’s also nice for me, because I’m so used to talking to Jena in my broken English and asking him to help me and correct me and stuff. So it’s really nice to be sitting on the other side of the table now and being the one you’re kind of in control of, and here, then in full control of your final language.
I’ve just really enjoyed literature and stories since I was a little kid. I was very lucky, because my dad read to me a lot, and he had a big library — a lot of cowboy stories and boys’ books, all kinds of adventures. He also had Andra Önd, Donald Duck, which was mostly in Danish at the time, and my grandfather wanted my dad to take care of these papers, so they were all bound in. They were bound in like it was Shakespeare or something. There are these Andra Önd books that are black on the spine, and then it says Anders And and then just volumes 1, 2, 3, 4, 5.
My dad also had Illustrated Classics, which were published in Icelandic — Homer, Shakespeare, and also stories by William Tell, Daniel Boone and Kit Carson and all sorts, which are definitely not very politically correct today. But I loved these stories. It was called Illustrated Classics, and I could sit for days and look at these comics. I loved both looking at the pictures and then later, when I got older, reading the stories myself.
I was also lucky that when my mom and dad went out to work, and before I started kindergarten, an old woman named Sigurbjörg came and looked after me. She had been a primary school teacher and knew endless folk tales, fairy tales and poems. I just remember as a little person playing on the floor while she told me endless stories or read me fairy tales and children’s books — Astrid Lindgren and all that.
So, you know, if I have to say something about how my interest in writing was sparked, and how my interest in literature was sparked, it was just kind of sparked in my upbringing. And maybe that’s also the same thing you don’t want to forget — that people are good at reading to both their own children and other people’s children. That you show interest in your friends’ children and your siblings’ children, tell them stories and try to activate their imagination.
J: Já! Þú ert svo afkasta-mikill! Hvernig finnur þú tíma fyrir þær mismunandi tegundir ritlistar sem þú skrifar? Ljóð, prósa, fræðirit… Yes, you are so prolific! How do you find the time for the different types of writing that you do? Poetry, prose, scholarship…
Ég er svolítið mikið búin að vera að einbeita mér að fræðaskrifum síðustu ár, og ég er nýbúin að fá nýtt starf við Háskóla Íslands. Það hefur svolítið beint mér í þá átt að vera að fást mikið við fræðaskrif.
En síðan finn ég alltaf að það byggist upp svona löngun til að skrifa eitthvað sem er ekki að fylgja neinum hefðbundnum reglum. Því að þegar maður er alveg gjörsamlega brjálaður á footnotes og heimildatilvísun um, citations, þá er mjög gott að geta bara skrifað ljóð eða eitthvað þar sem maður þarf ekki að fylgja neinum reglum og getur bara algjörlega verið í sínum eigin heimi.
Ég er alltaf að skrifa eitthvað hjá mér, punkta hjá mér og safna hugmyndum. Oft er ég kannski búin að vinna mikla undirbúningsvinnu, svona preparations, áður en ég byrja að skrifa. Síðan, eins og með ljóð, þá er ég kannski komin með mikið af hugmyndum og svona ramma — framework — og svona conceptual hugmyndavinnu. Hún er kannski oft mikið tilbúin áður en ég raunverulega byrja að skrifa ljóðin.
Þannig að ég er kannski ekki þannig að ég sé oft að skrifa aktíft í mjög langan tíma, en ég er samt að vinna undirbúningsvinnu. Og þá, náttúrulega, fær maður kannski mikið af hugmyndum sem koma líka úr fræðunum. Sömuleiðis finnst mér mjög oft, þegar ég leyfi mér að skrifa meira skapandi — svona creative writing — að þá finnst mér eins og eftir það sé ég svolítið eins og búin að… eins og þegar maður tekur harðan disk í tölvu og „strýjar“ hann, svona hard reset í tölvu. Þá finnst mér eins og ég sé búin að uppfæra stýrikerfið, eins og ég hafi fengið update á software-inu í huganum.
Eftir það get ég aftur komið með skarpari fókus á það sem ég er að gera í fræðaskrifum. Ég veit, það meikar kannski ekki alveg sens, en…
I’ve been focusing a lot on academic writing in recent years, and I’ve just got a new job at the University of Iceland. That’s kind of directed me in the direction of doing a lot of academic writing.
But then I always find that there’s this desire to write something that doesn’t follow any traditional rules. Because when you’re completely crazy about footnotes and citations, it’s really nice to be able to just write poetry or something where you don’t have to follow any rules and can just be completely in your own world.
I’m always writing something to myself, making notes and collecting ideas. Often I’ve done a lot of preparatory work, like preparations, before I start writing. Then, like with poetry, I might have a lot of ideas and a framework and a conceptual idea. It’s often a lot ready before I actually start writing the poems.
So I may not be the type of person who is often actively writing for a very long time, but I am still doing preparatory work. And then, naturally, you may get a lot of ideas that also come from academic writing. Similarly, I often find that when I allow myself to write more creatively — creative writing — I feel as if afterwards I have a bit of a… like when you take a hard drive in a computer and “wipe” it, a kind of hard reset in a computer. Then I feel as if I have updated the operating system, as if I have updated the software in my mind.
After that, I can come back with a sharper focus on what I am doing in academic writing. I know, it may not make a lot of sense, but…
IAC: Lýstu ritunarferlinu þínu? Hvaðan koma bókahugmyndir þínar? Ertu með áætlun eða ertu á flugi? Describe your writing process? Where do your book ideas come from? Do you have a plan or are you on the fly (for your writing process)? “Plotter or Pantser”
Sko, það var einhver sem sagði einhvern tíma að það að skrifa sé alltaf svolítið eins og píanóleikur. Þegar þú sérð einhvern spila á píanó, þá veistu ekkert um æfingarnar og allan prósessinn á bakvið — það er ekki bara að skrifa tónverkið, og enn síður kannski að hugsa um það eins og þegar þú sérð jazzleikara sem getur bæði verið að spila lag sem þú þekkir, en á sama tíma verið að improvisa og bæta við og búa til eitthvað nýtt.
Mér finnst skrif oft vera einmitt þannig. Maður er kannski búinn að vinna brjálæðislega mikla undirbúningsvinnu, eytt mjög löngum tíma í átök við tungumálið, og þá getur maður sest niður og skrifað hratt. Það lítur kannski út fyrir að maður sé bara að spinna, en maður getur spunnið af því að maður er búinn að undirbúa sig.
Þú getur improvisa-ð af því að þú ert með grunn — þú ert með eitthvert pattern í huga, þú ert búinn að búa til concept og framework og byggingu sem þú vinnur eftir, bæði meðvitað og ómeðvitað.
Einn vinur minn hefur líka notað mikið aðferðafræði úr kvikmyndagerð þegar hann skrifar. Hann er til dæmis mjög oft búinn að setja upp senur, búa til storyboard fyrir skáldsögur eða ljóð eða hvað sem hann er að skrifa. Þá veit hann að í þessari senu eru allir að fara frá stað A til staðar B, og hann veit hvaða componenta þarf að vera til staðar. Hann er búinn að setja allt upp — en hvað gerist á milli staðar A og staðar B, það er spuni.
Mér finnst það alltaf vera mjög gott. Þú ert kannski búinn að búa til location, búinn að búa til karaktera, búinn að sjá fyrir þér hvað þarf að gerast til að sagan haldi áfram — en þegar þú kemur raunverulega inn í senuna, þá ertu dálítið eins og leikari. Þú spinnur til að komast frá stað A til staðar B.
Mér finnst þetta mjög gagnlegt. Stundum er maður með ólíkar aðferðir eða æfingar til að koma sér af stað, og mér finnst þetta oft virka vel — að vera búinn að búa til rammann, og svo bara henda sér inn í aðstæðurnar einhvern veginn.
Look, someone once said that writing is always a bit like playing the piano. When you see someone play the piano, you don’t know about the rehearsals and the whole process behind it — it’s not just writing the piece, and even less thinking about it like when you see a jazz player who can both be playing a song you know, and at the same time be improvising and adding and creating something new.
I think writing is often exactly like that. You may have done an insane amount of preparatory work, spent a very long time struggling with the language, and then you can sit down and write quickly. It may look like you’re just improvising, but you can improvise because you’ve prepared.
You can improvise because you have a foundation — you have some pattern in mind, you’ve created a concept and a framework and a structure that you work from, both consciously and unconsciously.
A friend of mine has also used a lot of filmmaking methodology when he writes. For example, he often sets up scenes, makes a storyboard for novels or poems or whatever he’s writing. Then he knows that in this scene everyone is going from place A to place B, and he knows what components need to be there. He’s set up everything — but what happens between place A and place B, that’s improvisation.
I always think that’s really good. You might have created a location, you might have created characters, you might have imagined what needs to happen for the story to continue — but when you actually get into the scene, you’re a bit like an actor. You improvise to get from place A to place B.
I find that very useful. Sometimes you have different methods or exercises to get you started, and I find that this often works well — having created the framework, and then just throwing yourself into the situation somehow.
J: Hvaða verkefni ertu að vinna að núna? What projects are you working on currently?
Ég er að vinna alls konar verkefni með vinkonu minni sem heitir Jenna Grace Sjótó og er í Bandaríkjunum. Við erum til dæmis að vinna að einni stórri grein um tvo stóra íslenska höfunda, Gunnar Gunnarsson og Sjón, og við erum að skoða þá í samhengi við gotnesku bókmennta hefðina — sérstaklega eins og hún birtist í bókmenntum suðurríkjanna í Bandaríkjunum.
Það er eitt svona stórt verkefni sem við erum að vinna að. Við erum líka dálítið lengi búnar að vera með hugmyndir um hvernig hægt sé að tengja saman Laxness og Faulkner, og það er svona ongoing process.
Svo er ég núna að skrifa eina dálítið stóra ritgerð um Halldór Laxness og verðlaunin sem hann fékk í Danmörku, sem kallast Sonning-verðlaunin. Það er fyrsta stóra greinin sem ég er að skrifa alveg frá grunni sjálf á ensku. Ég er búin að vera dálítið lengi að vinna hana, og það hefur verið dálítill hausverkur að koma því saman.
J: Þú ert menningar-sagnfræðingur og bókmenntafræðingur sem kennir við Háskóla Íslands. Hefur þú unnið með nemendum sem eru að læra íslensku sem annað tungumál? Hefur þú einhver ráð fyrir tungumál-a-nema?
You are a cultural historian and literary scholar who teaches at the University of Iceland. Have you worked with students who are learning Icelandic as a second language? Do you have any advice for language learners?
Þetta er mjög góð spurning.
Ég hef kennt svolítið í því sem heitir Íslenska sem annað mál, sem er þá íslenska fyrir fólk sem er að koma til Íslands til að læra íslensku og læra um íslenskar bókmenntir. Það er rosalega gaman að hitta þá hópa, af því að það eru svona nemendur sem koma úr tvennum áttum.
Annars vegar er það fólk sem hefur brjálæðislegan áhuga á íslenskum bókmenntum, íslenskri málfræði, menningu — eða jafnvel á Björk eða Sigur Rós eða einhverju slíku. Það er fólk sem er drifið áfram af áhuga. Hins vegar er það fólk sem er drifið áfram af þörf, af því að það er kannski komið frá Póllandi, Taílandi eða einhverju Asíulandi — eða hvaðan sem er í heiminum — sem kemur til Íslands til að vinna og vill læra íslensku til að geta tjáð sig við vinnufélagana sína eða talað við konuna sína eða maka sinn, hvort sem það er kona, karl eða eitthvað annað.
Þannig að bæði þörf og áhugi — og stundum bæði — eru rosalega sterkir drifkraftar í tungumálanámi. Þegar maður er að kenna íslensku fyrir erlenda stúdenta, þá kemur það sjaldan fyrir að nemendur mæti óundirbúnir eða hafi ekki lesið heima. Þeim skiptir þetta miklu máli, og oft er svo gaman að kenna þeim af því að þau taka svo miklum framförum. Þau læra svo mikið, og það er líka svo gaman að lesa bókmenntir með þeim.
Þegar þau lesa bókmenntir, þá nota þau svo mikið af ímyndunaraflinu sínu til að fylla í eyðurnar. Ef ég, sem er Íslendingur, les skáldsögu eða smásögu, þá sé ég bara fyrir mér að allir séu hvítir og íslenskir. En þegar þau lesa sögurnar, þá sjá þau oft miklu fjölbreytt mannlíf fyrir sér — annars konar fólk, eða kannski koma fyrir hlutir í textanum sem ég skil á yfirborðskenndan hátt, en þau skilja dýpra. Eða það eru menningartilvísanir sem þau túlka á annan hátt.
Oft verður þetta að leið til að við ræðum saman: Hvernig getum við þýtt þetta? Hvernig er þinn menningarheimur ólíkur mínum? Gæti ég sagt þetta á þínu tungumáli? Hvernig myndir þú orðar þetta? Þá fæ ég líka skarpari sýn — svona sharper vision — á íslenskuna.
Til dæmis, við segjum alltaf svona orðtök eins og leggja árar í bát eða binda ekki bakka sína sömu hnútum og samferðamennirnir. Mörg orð og orðtök hjá okkur koma úr sjómannamáli eða bændamáli. Í öðrum tungumálum er kannski meiri hefð fyrir kaupmennsku eða öðrum atvinnugreinum, sem hefur líka áhrif á tungumálið. Þannig að maður getur ekki þýtt beint frá einu tungumáli yfir á annað — maður þarf líka að skilja menningarheiminn.
Eitt af því sem við gerðum í einu námskeiði sem ég kenndi, var að við skoðuðum ákveðna þætti í íslenskri menningu, eins og til dæmis sundstaði og sundlaugar. Það eru svo margar skrifaðar og óskrifaðar reglur um það hvernig maður hagar sér þar. Við lásum smásögur sem gerast í sundlaug, og þá fórum við líka að ræða:
Til dæmis, heiti potturinn er svona okkar „bar“, okkar staður þar sem við förum og tölum við ókunnuga. Við getum skipst á skoðunum við ókunnuga og sagt: „Hvernig finnst ykkur veðrið?“ eða „Heyrðu, þetta er nú meira ruglið í pólitíkinni!“
En má maður segja þetta í sturtunni? Getur maður hafið samtal í sturtunni? Nei — það væri svona invasion of privacy. Þar er fólk venjulega bara í friði.
Þannig að við náðum í alls konar mörk sem eru menningarbundin, sem var rosalega spennandi að kanna með nemendum. Bæði út frá íslenskri menningu og út frá þeirra menningu. Sumum fannst til dæmis mjög óþægilegt að allir væru allsnaknir í sturtunni — en öðrum fannst það frelsandi, liberating.
Þetta eru alls konar hlutir sem eru mjög gaman að kanna og spekúlera í — bæði sem tengjast tungumálinu beint, en líka menningunni og bókmenntunum.
Þannig að já — ég hef kennt íslensku sem annað mál, og mér finnst það bæði mjög skemmtilegt og lærdómsríkt. Það stækkar dálítið sjóndeildarhringinn og eykur skilning minn á íslenskunni sjálfri.
This is a very good question.
I have taught a little bit of what is called Icelandic as a second language, which is Icelandic for people who are coming to Iceland to learn Icelandic and learn about Icelandic literature. It is really fun to meet those groups, because there are such students who come from two directions.
On the one hand, there are people who are crazy interested in Icelandic literature, Icelandic grammar, culture — or even in Björk or Sigur Rós or something like that. There are people who are driven by interest. On the other hand, there are people who are driven by need, because they may have come from Poland, Thailand or some Asian country — or from anywhere in the world — who come to Iceland to work and want to learn Icelandic so that they can communicate with their colleagues or talk to their wife or partner, whether that is a woman, a man or something else.
So both need and interest — and sometimes both — are very strong driving forces in language learning. When you are teaching Icelandic to foreign students, it is rare that students come unprepared or have not read at home. This is very important to them, and it is often so much fun to teach them because they make so much progress. They learn so much, and it is also so much fun to read literature with them.
When they read literature, they use so much of their imagination to fill in the gaps. If I, who am Icelander, read a novel or a short story, I just imagine everyone is white and Icelandic. But when they read the stories, they often see a much more diverse human life — different kinds of people, or maybe there are things in the text that I understand superficially, but they understand more deeply. Or there are cultural references that they interpret differently.
This often becomes a way for us to talk
: How can we translate this? How is your culture different from mine? Could I say this in your language? How would you phrase it? Then I also get a sharper vision — like a sharper vision — of Icelandic.
For example, we always say such idioms as “put oars in a boat” or “don’t tie your back with the same knots as your fellow travelers.” Many of our words and idioms come from sailors’ or farmers’ language. In other languages, there may be a greater tradition of commerce or other industries, which also influences the language. So you can’t translate directly from one language to another — you also need to understand the culture.
One of the things we did in one course I taught was that we looked at certain aspects of Icelandic culture, like swimming pools. There are so many written and unwritten rules about how you behave there. We read short stories that take place in a swimming pool, and then we also started discussing:
For example, the hot tub is kind of our “bar”, our place where we go and talk to strangers. We can exchange opinions with strangers and say: “How do you like the weather?” or “Hey, this is more of a political mess!”
But can you say this in the shower? Can you have a conversation in the shower? No — that would be an invasion of privacy. People are usually just in peace there.
So we reached all kinds of cultural boundaries, which were really exciting to explore with the students. Both from the perspective of Icelandic culture and from their culture. For example, some people found it very uncomfortable that everyone was completely naked in the shower — but others found it liberating.
These are all kinds of things that are really fun to explore and speculate about — both directly related to language, but also to culture and literature.
So yes — I have taught Icelandic as a second language, and I find it both very enjoyable and educational. It broadens my horizons a bit and increases my understanding of Icelandic itself.
IAC: SO I understand you ….
Já, og þau eru líka svo góðir svona starting point — svona byrjunareitur fyrir samtalið. Þá er hægt að fara í gegnum sögur sem lýsa kannski bara rétt jólunum: þegar fólk er að klæða sig úr fötunum í búningsklefanum, fara í sturtu, fara í heita pottinn og hitta vinnufélaga eða gamla vini, skilurðu.
Þá er hægt að spyrja um ólík rými — different spaces, different rules, mismunandi samskiptareglur og viðmið. Það er mjög áhugavert.
Þá getum við líka, svona, yfirfært — transfer — reglur sem gilda á einum stað yfir á annan stað. Og þannig getum við bæði áttað okkur á því hvað er sameiginlegt með þessari menningu og annarri menningu, og hvað er ólíkt milli þeirra.
Yes, and they are also such a good starting point for the conversation. Then you can go through stories that maybe just describe Christmas: when people are taking off their clothes in the locker room, taking a shower, going to the hot tub and meeting up with coworkers or old friends, you know.
Then you can ask about different spaces, different rules, different communication rules and norms. It’s very interesting.
Then we can also, like, transfer rules that apply in one place to another place. And that way we can both understand what this culture has in common with another culture, and what is different between them.
IAC: Hvernig hjálpa bækur fólki að læra tungumál? Hvaða bók mælir þú með fyrir þá sem vilja læra íslensku? How do books help people learn languages? Which book do you recommend for those who want to learn Icelandic?
Bækur eru góðar að því leyti að þær geta ekki hlaupið í burtu. Þú veist — þú ert bara með þær, og þú getur tekið allan þann tíma sem þú þarft til að lesa þær. Þú getur lesið þær aftur og aftur, þú getur lesið þær upphátt eða í hljóði. Þær eru svona intimate, náin upplifun.
En á sama tíma geta þær líka verið hluti af því að mynda tengsl við annað fólk. Mér finnst rosalega gaman að lesa smásögur með nemendum, af því að þær eru oft meira kompakt — það er smærri heimur, eitthvað sem er auðveldara að halda utan um heldur en skáldsögur.
Það er líka oft meira svona central topic, eitt meginþema, sem gerir það auðveldara að ræða saman um. Þú veist, í staðinn fyrir að vera með skáldsögu sem hefur hundrað mismunandi þemu.
Þannig að mér hefur þótt rosalega gaman að lesa smásögur með þeim sem eru að læra íslensku sem annað tungumál.
Books are good in that they can’t run away. You know — you just have them, and you can take all the time you need to read them. You can read them over and over again, you can read them out loud or silently. They’re such an intimate, close experience.
But at the same time, they can also be part of forming connections with other people. I really enjoy reading short stories with students, because they’re often more compact — it’s a smaller world, something that’s easier to keep track of than novels.
There’s also often more of a central topic, one main theme, which makes it easier to talk about together. You know, instead of having a novel that has a hundred different themes. So I’ve really enjoyed reading short stories with those who are learning Icelandic as a second language.
J: Er eitthvað annað sem þú vilt deila með okkur í dag? Is there anything else you’d like to share with us today?
Mér finnst mjög mikilvægt að maður lesi fjölbreyttar bækur eftir fjölbreytt fólk sem hugsar alls konar. Mér finnst að maður eigi að taka því alvarlega þegar maður notar ímyndunaraflið sitt til að setja sig í aðstæður annarra. Af því að ég held að það geri mann ríkari, þú veist — ég held að það hjálpi manni að skilja aðra.
Á sama hátt er ég samt líka pínu hræddur við að við setjum ímyndunaraflinu mörk — að við segjum, eða „eyrnamerkjum“ sögur. Ég held að maður eigi alltaf að sýna menningu annarra mikla virðingu, en ég held líka að það sé mjög mikilvægt að maður hafi frelsi til að ímynda sér hvernig það er að hugsa eða hvernig það er að vera í sporum annarra.
Þó maður geti aldrei lifað öðru lífi en sínu eigin, þá held ég að það að ímynda sér sé ekki árás á fólk. Ég held að ef maður nálgast það út frá vilja til að skilja aðra betur, þá sé það ekki hættulegt — heldur nauðsynlegt.
Ég held að það geti orðið hættulegt ef við förum að setja skorður á ímyndunaraflið. Til dæmis ef hvítir höfundar eru beðnir um að sýna fjölbreytta mynd af samfélaginu, en á sama tíma eru gagnrýndir fyrir að skrifa persónur sem eru með svartan eða dökkan húðlit.
Ég held líka að það sé slæmt ef ég, sem er bara hvítur, karlkyns, miðaldra maður, sé hræddur við að ímynda mér hvernig manneskju sem er transgender líður — að hún geti ekki verið hluti af mínum skáldaða heimi. Svo lengi sem það er gert af virðingu og út frá vilja til að skilja viðkomandi betur, þá held ég að það sé gott.
Ég vil nálgast þetta sem inklúsívt approach í því að búa til skáldskap. Við verðum að hugsa um fólk, og ímynda okkur annað fólk sem hluta af okkar hugmyndaheimi og reynsluheimi, til þess að stækka samfélagið og leyfa öllum að hafa hlutdeild í því.
Þannig að ég held að það sé mjög mikilvægt að við setjum ekki skorður á það hvað við lesum eða hvað er skrifað — og ekki heldur á það sem við hugsum og ímyndum okkur.
I think it’s really important to read a variety of books by a variety of people who think in all kinds of ways. I think you should take it seriously when you use your imagination to put yourself in other people’s shoes. Because I think it makes you richer, you know — I think it helps you understand other people.
In the same way, I’m also a little afraid that we put limits on imagination — that we tell, or “earmark” stories. I think you should always show great respect for other cultures, but I also think it’s really important that you have the freedom to imagine what it’s like to think or what it’s like to be in other people’s shoes.
While you can never live a life other than your own, I don’t think imagining is an attack on people. I think if you approach it from a desire to understand others better, it’s not dangerous — it’s necessary.
I think it can become dangerous if we start putting limits on imagination. For example, if white writers are asked to portray a diverse picture of society, but at the same time are criticized for writing characters who are black or dark-skinned.
I also think it’s bad if I, who am just a white, male, middle-aged man, am afraid to imagine how a transgender person feels — that they can’t be part of my fictional world. As long as it’s done with respect and out of a desire to understand the person better, then I think that’s good.
I want to approach this as an inclusive approach to creating fiction. We have to think about people, and imagine other people as part of our world of ideas and experiences, in order to expand society and allow everyone to have a part in it.
So I think it’s really important that we don’t put limits on what we read or what is written — and also on what we think and imagine.