(podcast episode will be embedded when released)
Góðan dag. Við erum Íslendingafélagið í Chicago og í dag er ég að gera eitthvað óvenjulegt. Eins og þú veist er ég að læra íslensku og í þessu viðtali ætlum við að tala bæði á íslensku og smá ensku kannski. Allar spurningar eru nú þegar skrifaðar út fyrir framan og eru hannaðar til að vera á CEFR A2 stigi. Þú heyrir kannski mistök því ég er ennþá að læra íslensku. Við ætlum að búa til hlustunarefni fyrir byrjendur eins og mig.
Svo um mig. Ég læri íslensku með því að lesa. Mér finnst gaman að lesa rafbók í kaffihúsinu áður en ég fer á vinnuna. Fyrsti hláturinn minn var Andrés Önd – Donald Duck. Fyrstu tárin voru í Steindýr eftir Gunnar Theodore Eggertsson hvar gæludýr breytast í stein og drauga. Fuglasteinn brotnar og er yfirgefinn. Dóttir mín á fugla og ég elska þá líka og þetta náði mér. Fyrsta hræðslan var í Myrkrið milli Stjarnanna eftir Hildi Knútsdóttur. Svo í Kossar & Ólífur, Svart & Hvítt og Ég og Þú voru fyrsti tilfinningarússibaninn minn (emotional rollercoaster).
Mér finnst gaman að tala við íslenska rithöfunda! Svo hjálpaðu mér að taka á móti Jónínu Léosdóttur.
Jónína er rithöfundur frá Íslandi. Hún er þekkt fyrir að skrifa margar bækur, eins og sögur fyrir börn, sögur fyrir fullorðna og leikrit. Hún skrifar líka um líf fólks. Bækur hennar eru mjög vinsælar og þær hafa verið þýddar á önnur tungumál. Jónína vann sem blaðamaður og ritstjóri í langan tíma líka. Ein bók hennar fyrir börn er um skilnað. Hún lærði ensku og ritun við Háskóla Íslands og Essex-háskóla.
Geturð þú kynnt þig?
Ég heiti Jónína Leósdóttir og er fædd í Reykjavík – og þar hef ég alltaf átt heima nema í tæplega fimm ár þegar ég bjó í Bretlandi. Ég á einn son og konan mín á tvo syni – og barnabörnin eru orðin níu.
Ég lærði ensku og bókmenntafræði en starfaði sem blaðamaður og ritstjóri í tuttugu ár. Ég byrjaði á að þýða nokkrar bækur en svo fór ég að skrifa bækur – meðal annars ævisögur annars fólks og skáldsögur fyrir ungmenni. En um áramótin 2005/2006 hætti ég í blaðamennsku og frá þeim tíma hef ég eingöngu skrifað bækur … sem sagt, í næstum tuttugu ár. Mér finnst ég mjög heppin að geta unnið við að skrifa, vegna þess að það er það skemmtilegasta sem ég get hugsað mér. Það er líka þægilegt að geta unnið heima og þurfa ekki að fara út í myrkrið og kuldann á veturna til þess að fara á skrifstofu úti í bæ.
Lýstu ritunarferlinu þínu? Hvernig breytist ferlið þitt eftir því sem þú ert að skrifa? Describe your writing process? How does your process change depending on what you are writing?
Mér finnst best að vera vel undirbúin – með allt sem ég geri, ekki bara í vinnunni. Líka til dæmis þegar ég elda mat eða baka – þá hef ég allt tilbúið fyrst.
Ég byrja þess vegna á að skipuleggja bókina, sem mig langar til að skrifa, og bý til möppu í tölvunni þar sem ég set inn myndir af fólki og stöðum og húsum. Ég skrifa líka nákvæmar lýsingar á persónum bókarinnar – svo ég veit mjög margt um þær sem ég nota kannski ekki í bókinni. En það er gott að þekkja persónurnar vel áður en ég byrja að skrifa.
Ég hef skrifað tuttugu og tvær bækur – og níu af þeim eru glæpasögur. Þegar bókin er um glæp er ég alltaf búin að ákveða hver framdi glæpinn og hvers vegna … áður en ég byrja að skrifa söguna. Þetta er eins og ferðalag – ég vil vita hvert ég er að fara. En leiðin sem ég fer getur breyst á meðan bókin verður til.
Þegar enginn glæpur er í bókinni er ég ekki búin að ákveða nákvæmlega hvernig bókin endar. Ég skipti kannski um skoðun og skrifa eitthvað annað en ég hélt að myndi gerast þegar ég byrjaði á bókinni.
Hvaðan koma bókahugmyndir þínar? Ertu með áætlun eða ertu á flugi? Where do your book ideas come from? Do you have a plan or are you on the fly (for your writing process)?
Það er ekki nóg fyrir mig að skrifa bara til þess að segja sögu. Mér finnst mikilvægt að skrifa um hluti sem mig langar til að fá fólk til að hugsa um. Í skáldsögunum mínum fyrir ungmenni hef ég til dæmis skrifað um börn sem eiga foreldra sem skilja, um þunglyndi og sjálfsvíg, um samkynhneigð, um rasisma, um anorexíu og fleira.
Þetta á líka við um skáldsögur sem ég hef skrifað fyrir fullorðna, hvort sem það eru glæpasögur eða ekki. Ég fjalla alltaf um einhverjar þjóðfélagsaðstæður (social issues) – en ég reyni auðvitað að „predika“ ekki yfir lesandanum, eins og prestur, heldur bara varpa ljósi á mikilvæg málefni.
Í bókunum mínum er þess vegna fjallað um hluti eins og heimilisofbeldi, afbrýðisemi, eltihrella (stalkers), framhjáhald, sorg, kulnun (burn out) og alls konar vandamál og leyndarmál í fjölskyldum og vinahópum.
Ertu með nýja bók að koma út? Geturðu rætt við okkur um hana? Do you have a new book coming out? Can you talk to us about it?
Í mörg ár hef ég skrifað eina bók á ári. Síðasta bókin mín kom út í september 2024 og er bók númer sex í seríu um konu í Reykjavík sem er mjög forvitin og elskar að leysa gátur – svolítið eins og Miss Marple hjá Agöthu Christie. Persónan mín heitir Edda og eftir að hafa skrifað sex bækur um hana er ég farin að þekkja persónuna mjög vel.
Það er mjög gaman að skrifa um hana og ég læt hana gera ýmislegt sem ég myndi aldrei þora að gera sjálf. Hún er mjög hress og kát og drekkur mikið kaffi og mikið rauðvín – en ég drekk hvorki kaffi né rauðvín.
Kannski skrifa ég meira um Eddu seinna. Bækurnar um hana hafa verið mjög vinsælar og ég er oft spurð hvenær næsta Eddubók komi út. Núna ætla ég samt að prófa að skrifa eitthvað alveg nýtt og Edda verður að hvíla sig. En það er aðeins of snemmt að segja frá því núna.
Um bókinni þínum Svart og Hvítt… Blaðsíðan 149 náði mér. Mig langar ekki að gefa út hvað gerast! Fyrir mig, mér finnst lestur vera ein af besti leiðin til að læra og æfa tungumál. Ertu samala? Hvernig hjálpa bækur fólki að læra tungumál? How do books help people learn languages?
Já, ég er alveg sammála. Bækur eru mjög góð leið til að læra tungumál – en það er auðvitað líka nauðsynlegt að æfa sig í að tala málið. Og það getur verið erfitt að skilja talað mál, því oft talar fólk hratt og ber orðin ekki fram eins og þau eru skrifuð. Þetta finnst mér eiga við um mörg tungumál. Mér gengur til dæmis betur að skilja franskan texta en að skilja manneskju frá Frakklandi sem talar við mig.
Ég held að þeir sem læra íslensku verði að koma til Íslands og búa hérna í nokkra mánuði til þess að venjast því að skilja talmálið. Það er til dæmis sniðugt að fá vinnu á barnaheimili því lítil börn eru með minni orðaforða (vocabulary) en fullorðnir.
Ég er búinn að lesa Kossar & Ólífur, Svart & Hvítt og Ég og þú. Hvað ætti ég að lesa næst? Með hverju bók mælir þú? Which book do you recommend for those who want to learn Icelandic? I’m enjoying Svart & Hvitt and I’ve read Kossar og Olifur.
Ég mæli með því að fólk byrji á að lesa barnabækur – fyrst mjög einfaldar bækur fyrir lítil born og svo smám saman þyngri bækur fyrir eldri born. Þegar folk er búið að læra nóg til að skilja fullorðinsbækur, þá er mikilvægt að velja bókmenntagrein (genre) sem lesandanum finnst skemmtileg … til dæmis glæpasögur eða fantasíur … og þá dregur áhuginn þig áfram. Og það er óþarfi að fletta upp öllum orðum sem lesandinn skilur ekki. Það er oft nóg að skilja nokkurn veginn hvað setningin þýðir, það truflar bara “rennslið” í sögunni ef oft er tekið hlé til að leita í orðabók.
Svo segi ég bara: Gangi ykkur vel. Áfram íslenska!